Terugblik Dodenherdenking 4 mei

6 mei 2026

Op maandag 4 mei herdachten we burgers en militairen die zijn omgekomen of vermoord tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Ook stonden we stil bij de slachtoffers van de koloniale oorlog in Indonesië en van latere oorlogssituaties en vredesmissies. De herdenking vond plaats bij het oorlogsmonument in het Kruispark. Na prachtige muziek van Harmonie St. Caecilia werd er een krans bij het monument gelegd. De Bestse veteranen hijsende de vlag halfstok en ‘De Taptoe’ klonk. Om 20.00 uur waren we 2 minuten stilt. Daarna wordt het Wilhelmus gespeeld. Burgemeester Rianne Donders-de Leest hield een toespraak en jeugdburgemeester Lucas deed ook een woordje. Aansluitend werden de namen voorgelezen van de 47 Bestenaren die door oorlogsgeweld zijn omgekomen.

Hieronder leest u de toespraak van burgemeester Rianne Donders-de Leest.

'Het is goed en belangrijk dat wij hier vanavond met zo velen samenzijn op de 81ste dodenherdenking. En vooral dat hier zoveel jonge mensen zijn. Ik ben daar oprecht dankbaar voor. Want in dit moment van herdenken van wat onze vrijheid heeft gekost, betekent het ook dat we elkaar vinden in de waarde van dat besef. En dus brengt dat besef ook verbinding tussen ons allemaal. Hoe oud of hoe jong je ook bent. We delen met elkaar een verleden en we zijn met elkaar de toekomst. Die morgen weer begint. Dus daarom: zo fijn dat u hier allemaal bent. Dat jullie hier allemaal zijn.

Dus samen zijn we hier, zoals in nagenoeg alle steden en dorpen in ons land, om stil te staan bij die donkere periode in onze geschiedenis die de Tweede Wereldoorlog heet. En die eindigde dankzij veel grote offers die anderen gaven voor onze vrijheid. Een vrijheid die we tot op vandaag kennen. Helaas zijn wij niet het enige land of landen ter wereld waar de oorlog wegbleef. Sterker, er lijken steeds meer nieuwe brandhaarden in de recente geschiedenis, die nieuw menselijk leed met zich meebrengen. De verhalen uit Oekraïne, het Midden-Oosten of al die andere plekken raken ons allemaal.

Dat wij hier in vrijheid kunnen herdenken, is een groot goed. Maar aan die vrijheid ging een heftige oorlog vooraf, die tot op vandaag sporen en littekens heeft achtergelaten bij generaties van nu. Een herhaling van die tijd wil niemand. Daarom is het ook belangrijk te weten hoe onze geschiedenis in elkaar zit. Want: hoe voorkom je een herhaling? Welke signalen gingen eraan vooraf? Wat werd genegeerd? Wanneer hadden we destijds dingen anders kunnen doen?

Daarom ook is het weten hoe onze geschiedenis in elkaar zit, van groot belang.

Onze geschiedenis geeft ons een spiegel van het verleden. Een spiegel die kan spreken. En als het om de Tweede wereldoorlog gaat, is de geschiedenis hoorbaar in de verhalen van de generaties van hen die de oorlog hebben meegemaakt. En de bevrijding.
Verhalen en beelden, tastbare herinneringen, liefdevol gekoesterd door de jaren heen. Om door te geven aan al diegenen die van na de oorlog zijn. Dat zijn er steeds meer. En dat moeten we zou houden. En juist daarom is het stil staan bij de slachtoffers voor onze vrede van eeuwige waarde.

Ook bij ons, in Best, is daar alle reden toe. De sporen van de bevrijding zijn tot op vandaag in onze gemeente zichtbaar en hoorbaar. De oudste generaties in onze gemeente kunnen zich het moment van de bevrijding nog herinneren. Best werd op 24 oktober, een half jaar voor de nationale bevrijding op 5 mei bevrijd door de 15e Schotse Infanterie Divisie en de 51e Highland Divisie. En dat ging niet zonder slag of stoot. Ook dat herinneren zij die de oorlog hebben meegemaakt, tot op vandaag. Onze grote buurgemeente, Eindhoven, was al op 18 september bevrijd maar het zou nog meer dan een maand duren voor Best bevrijd werd. En die maand ging gepaard met heftige gevechten waarbij veel slachtoffers vielen. Maar zij zijn niet vergeten. Hun namen zijn terug te vinden op de plaquettes in het Koetshuispark. We noemen het ‘The Wall of Honour’ de muur van eer.

We hebben een Schots Monument ter herinnering aan onze bevrijders. En hier, in het Kruispark, bij het Oorlogskruis staan de namen van alle burgerslachtoffers die de Tweede Wereldoorlog eiste. En in de voet van het kruis staat een Romeinse tekst die zegt ‘Oorlog brengt geen heil’.

En dat brengt mij vooral bij onze jongeren. Het besef dat oorlog geen heil brengt, leeft bij iedereen die een oorlog meemaakt of meemaakte.

Voor de generaties van nu en zeker voor de jongste, geldt dat jullie de toekomst van onze vrijheid zijn. Iedereen van ons en ook jullie, dragen voor onze vrijheid verantwoordelijkheid. Dat klinkt zwaar, maar eigenlijk is het dat niet. We kunnen allemaal op onze eigen manier bijdragen aan de vrede en vrijheid. In de manier waarop we met elkaar omgaan. De manier waarop we ruimte maken voor andere meningen dan die we zelf hebben. De manier waarop we begrijpen dat de vrijheid van jezelf altijd grenst aan die van een ander. Je kunt vrijheid niet pakken, niet in een doosje doen, niet opsluiten. Je kunt vrijheid wel doorgeven, koesteren en ervoor opkomen als hij in het nauw komt.

Dus laat de verhalen van lang geleden waarde houden in vandaag. Help elkaar om in vrede te leven en te zijn. En dat begint met samen herdenken, verbondenheid voelen zoals we hier vandaag doen.

Ik wil direct graag het woord geven aan Lucas, onze jeugdburgemeester. Die met jullie iets wil delen over zijn ervaringen met herdenken. Waardevol dat hij zijn stem hier vandaag laat horen. En dat is meteen een oproep aan iedereen maar zeker aan onze jongste generaties: spreek je uit voor de vrijheid en de vrede- en laat niet toe dat een oorlog hem overschreeuwt.
Lucas, aan jou het woord nu:

‘Geef het door’

Vorig jaar, tijdens de viering van 80 jaar bevrijding van Best, ontmoette ik de Schotse veteraan Don Turell. Iemand die heeft gevochten voor de vrijheid waarin wij nu leven.

Hij zei tegen mij:
‘Zorg dat er nooit meer oorlog komt… en geef dit door aan de jeugd’.

Sindsdien denk ik daar vaak over na. Want vrijheid lijkt misschien normaal, maar dat is het
niet. Vrijheid is iets om te beschermen. Niet alleen met grote daden, maar juist met kleine dingen. Door respect te hebben, naar elkaar te luisteren en elkaar te blijven begrijpen. Wij, de jeugd van nu, zijn de toekomst van die vrijheid. En daarom geef ik deze boodschap vandaag door:

‘Juist nu er zoveel oorlog is in de wereld moeten wij blijven werken aan vrede. Laten we er alsjeblieft voor zorgen dat oorlog geen toekomst meer heeft’.

Foto: Marijke Vermeulen